Yapay Zekâ Politikası

Yapay Zekâ Politikası, Ege Mimarlık dergisine gönderilen çalışmalarda yapay zekâ teknolojilerinin kullanımına ilişkin etik ve bilimsel çerçeveyi tanımlamaktadır. Bu alandaki güncel gelişmeler ve akademik yayıncılıktaki yeni uygulamalar doğrultusunda oluşturulan Yapay Zekâ Politikası, söz konusu teknolojilerin bilimsel analizlerde doğru, şeffaf ve sorumlu biçimde kullanılmasını, veri güvenliği ve akademik dürüstlüğün ön planda tutulmasını ve bu süreçte yazarlar, hakemler ile editörlerin uyması gereken etik ve bilimsel standartların belirlenmesini amaçlamaktadır.

-Yapay zekâ araçları yalnızca dil bilgisi ve yazım hataları gibi yüzeysel düzenlemelerde insani hata payını azaltmak amacıyla kullanılmalıdır.

-Bilimsel argüman oluşturma, içerik üretimi, literatür değerlendirmesi gibi akademik sorumluluk alanlarında yapay zekâ kullanımı desteklenmemektedir.

-Yayın Kurulu ve hakemler, yapay zekâ kullanımına dair şüpheli durumlarda çalışmaları etik değerlendirmeye tabi tutabilir veya yazardan açıklama talep edebilir. Bu durumda dergi, çalışmayı reddetme ve yayımlamama hakkını saklı tutar.

Yapay Zekâ Kullanımında Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar:

1-Şeffaflık: Yapay zekânın kullanıldığı her süreç yazar(lar) tarafından açıkça belirtilmelidir. Metin ve görsellerin üretiminde hangi süreçlerde, hangi araçlardan, hangi amaçlarla faydalanıldığı açıkça ifade edilmelidir. Yazar(lar)ın yapay zekâ kullanımına ilişkin beyanları makalenin ilk sayfasında yer alacaktır.

2-Doğruluk: Yapay zekâ tarafından üretilen içeriklerin doğruluğu denetlenmeli; elde edilen veriler güncel ve güvenilir kaynaklar ile teyit edilmelidir.

3-Sorumluluk: Yapay zekâ kullanımı ile sunulan verilerin tüm etik, bilimsel ve hukuki sorumluluğu yazar(lar)a aittir. Yapay zekâ araçlarının intihal, uydurma, sahte atıf veya hatalı yönlendirme gibi riskler taşıyabileceğinin bilincinde olunmalıdır.

4-Tarafsızlık: Yazar(lar) olası çıkar çatışmalarını açıkça beyan etmeli; yapay zekâ araçlarının tarafsız kullanımını sağlayacak şekilde denetim ve değerlendirme mekanizmaları oluşturmalıdır.

5-Gizlilik ve Güvenlik: Yapay zekâ kullanımında kişisel verilerin gizliliği ve güvenliği korunmalıdır. Veri toplama, işleme ve saklama süreçlerinde ilgili tarafların mahremiyetine özen gösterilmelidir. Gerekli teknik ve etik güvenlik önlemleri alınmalıdır.

6-Kaynak Gösterimi: Kaynakça ve dipnotlarda yapay zekâ araçlarına referans verilmemelidir. Yapay zekâ destekli araçlar (ChatGPT, DeepSeek, Gemini, Grok gibi uygulamalar) yazar olarak gösterilemez. Yapay zekâ kullanımına ilişkin beyan, dipnotlarda veya yöntem kısmında yer alan bir açıklama şeklinde yer alabilir. Yapay zekâ araçlarının kullanımı detaylı olarak etik beyan formunda ifade edilmelidir.

Hakemler İçin Yapay Zekâ Politikası

-Hakemlik sürecinin gizliliği esastır. Hakemler kendilerine iletilen makalelere ait içerikleri değerlendirme dışında hiçbir amaçla paylaşamaz veya kullanamaz.

-Makale değerlendirme süreci, yapay zekâ araçlarının kapasitesini aşan akademik muhakeme ve etik değerlendirme yetkinliği gerektirir. Hakemler sundukları raporun içeriğinden kişisel olarak sorumludur.

-Yapay zekâ yalnızca dil bilgisi ve ifade düzenleme amacıyla sınırlı şekilde kullanılabilir; kullanılan araçlar rapor içinde açıkça belirtilmelidir.

-Bir çalışma hakkında yapay zekâ kullanımına ilişkin şüphe oluşması durumunda hakem, Yayın Sekreteri’ni bilgilendirerek inceleme talep etmelidir.

Yayın Kurulu ve Editör/Yayın Sekreteri İçin Yapay Zekâ Politikası

-Yayın Kurulu ve Editör/Yayın Sekreteri, dergiye gönderilen tüm makalelerin editöryal ve hakemlik süreçleri boyunca gizliliğini korumakla yükümlüdür. Hakem değerlendirmesine iletilmiş içerikler, bu süreç dışında hiçbir surette paylaşılmamalı veya kullanılmamalıdır.

-Yayın Kurulu ve Editör/Yayın Sekreteri, kendilerine iletilmiş makaleleri ya da bunların herhangi bir kısmını üretken yapay zekâ araçlarına veya büyük dil modellerine yükleyemez. Bu tür uygulamalar, yazarların gizliliğini, mahremiyetini ve fikrî mülkiyet haklarını ihlal anlamına gelir.

-Bilimsel makalelerin değerlendirilmesi insan muhakemesini gerektiren bir süreçtir; yapay zekâ araçları editoryal karar verme mekanizmasının yerine geçemez. Yapay zekânın hatalı, eksik ve önyargılı sonuçlar üretebilme riski göz önünde bulundurulmalıdır.

-Editör/Yayın Sekreterinin yayımlanmamış çalışmaların içeriğine ait özet, değerlendirme metni hazırlarken yapay zekâ araçlarını kullanmamalıdır. Editoryal yazışmaların akademik ve etik sorumluluğu Editör/Yayın Sekreterine aittir.

-Yayın Kurulu veya Editör/Yayın Sekreterinin bir makalede veya hakem raporunda yapay zekâ kullanımına ilişkin bir şüphe duyarsa konuyla ilgili inceleme başlatır. Süreç, derginin Yapay Zekâ Politikası ve etik ilkeleri doğrultusunda yürütülür.

*Bu alandaki gelişmeler düzenli olarak takip edilecek ve Yapay Zekâ Politikası gerektiğinde güncellenecektir.