İŞLEV

Mimaride Mekânsal Stratejiler

“İşlev” kavramı, en yalın anlamıyla bir mekânın hangi amaçla kullanıldığını ifade eder. Uzun süre tasarım alanının temel belirleyicilerinden sayılan işlev, mekânsal ihtiyaçların ve organizasyonun türediği temel referanslardan biri olarak ele alınmıştır. Günümüzde işlev, yalnızca bir kullanım tanımı ya da programatik çerçeveyle sınırlı kalmayıp çok daha geniş bir bağlamda tartışılmaktadır.

Modern mimarlık düşüncesinde işlev; rasyonel planlama, verimlilik ve düzen kavramlarıyla birlikte değerlendirilmiş, mimari biçimin kullanım gereksinimlerinden türemesi gerektiği savunulmuştur. Ancak mekânın tekil, sabit ve önceden tanımlanmış işlevlere indirgenemeyeceği tartışmasını da devamında getirmiştir. Kullanıcı deneyimi, kültürel bağlam, gündelik yaşam pratikleri ve değişen toplumsal dinamikler, işlev kavramının daha esnek ve çoğul bir biçimde ele alınmasını gerekli kılmıştır.

Çağdaş mimarlık pratiği ve kuramı, işlevi giderek daha açık uçlu ve dönüşebilir bir kavram olarak değerlendirmektedir. Değişen yaşam biçimleri, esnek çalışma modelleri ve gündelik yaşamın hızlanan ritmi, mekânların çoklu eylemlere karşılık verecek şekilde tasarlanmasını zorunlu kılmaktadır. Bu durum, bir yandan konvansiyonel program tanımlarının sorgulanmasına yol açarken, diğer yandan zamana bağlı olarak değişebilen, farklı kullanım senaryolarına olanak tanıyan, esnek ve hibrit programlara sahip, uyarlanabilir mekânsal stratejiler geliştirilmesini teşvik etmektedir.

Öte yandan işlev, mekânların kimler tarafından, hangi koşullarda ve nasıl kullanılacağı sorusunu hatırlatırken kavramın toplumsal, politik ve kültürel katmanlarına işaret eder. Kamusallık, erişim, kapsayıcılık ve mekânsal adalet gibi tartışmalarla ilişkilendirilebilecek olan işlev, mimarlığın toplumsal sorumlulukları ve etik çerçevesi üzerine de düşünmemizi sağlar.

Ege Mimarlık dergisi bu sayısında, “işlev” kavramının mimarlık kuramı ve pratiği bağlamında nasıl tanımlandığını, temsil edildiğini ve dönüştüğünü farklı yaklaşımlar ile bir araya getirmeyi hedeflemektedir.

· İşlev ve mimari program
· İşlev ve kullanıcı deneyimi
· Esneklik ve çoklu kullanım
· Yeniden işlevlendirme ve dönüşüm
· Hibrit programlar ve kullanım biçimleri

EGE MİMARLIK 132. SAYISI İÇİN “İŞLEV” TEMASI ÜZERİNE KATKILARINIZI BEKLİYOR! Tema kapsamındaki makalelerinizi ve görüş yazılarınızı tema metnine ve Ege Mimarlık Yazar Rehberi’ne uygun olarak 20 Mayıs 2026 Çarşamba gününe kadar egemim@izmimod.org.tr adresine gönderebilirsiniz.

20 Mayıs 2026: Makalelerin (tam metin) teslimi

5 Haziran 2026: Makale ön değerlendirme sonuçlarının açıklanması

29 Haziran – 13 Temmuz 2026: Makale 1. revizyon tarih aralığı

3 Ağustos – 17 Ağustos 2026: Makale 2. revizyon tarih aralığı